เบตากลูแคนกับโพรไบโอติกส์ในอาหาร: กลไกสำคัญในการเสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย Beta-Glucan and Probiotics in Foods: Key Mechanisms for Enhancing the Bodys Immune System

เบตากลูแคนกับโพรไบโอติกส์ในอาหาร: กลไกสำคัญในการเสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย
Beta-Glucan and Probiotics in Foods: Key Mechanisms for Enhancing the Body’s Immune System

By:   ดร. ปุณชรัชต์ ปิลอง
Puncharat Pilong, Ph.D.
Food Science and Nutrition (FSN)
Srinakharinwirot University
Agro-Industry Academic Council Association (AIAC)
Puncharatp@g.swu.ac.th

           เบตากลูแคน (β-glucan) เป็นพอลิแซ็กคาไรด์หรือใยอาหารชนิดละลายน้ำได้ที่พบในผนังเซลล์ของยีสต์ จุลินทรีย์ เห็ด สาหร่าย และธัญพืช เช่น ข้าวโอ๊ตและข้าวบาร์เลย์ โดยมีโครงสร้างเฉพาะของพันธะเบตา (β-1,3 และ β-1,6) ซึ่งเอื้อต่อการแสดงฤทธิ์ทางชีวภาพ งานวิจัยจำนวนมากรายงานว่าเบตากลูแคนมีบทบาทสำคัญในการกระตุ้นและปรับสมดุลการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน ทั้งระบบภูมิคุ้มกันโดยกำเนิดและระบบภูมิคุ้มกันแบบปรับตัว ผ่านการทำปฏิสัมพันธ์กับตัวรับบนเซลล์ภูมิคุ้มกัน ส่งผลให้เพิ่มประสิทธิภาพในการป้องกันการติดเชื้อและยับยั้งการเจริญของเซลล์มะเร็ง

           นอกจากนี้ เบตากลูแคนยังมีคุณสมบัติส่งเสริมสุขภาพด้านอื่นๆ ได้แก่ การลดระดับน้ำตาลและคอเลสเตอรอลในเลือด ต้านการอักเสบ และต้านอนุมูลอิสระ โดยกลไกส่วนหนึ่งเกี่ยวข้องกับการปรับสมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้ ในฐานะพรีไบโอติกส์ เบตากลูแคนช่วยกระตุ้นการเจริญของจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์ เช่น Bifidobacterium และ Lactobacillus ซึ่งสนับสนุนสุขภาพทางเดินอาหารและการดูดซึมสารอาหาร ด้วยคุณสมบัติทางชีวภาพและฟังก์ชันเชิงเทคโนโลยีที่หลากหลาย เบตากลูแคนจึงได้รับความสนใจอย่างมากในการประยุกต์ใช้ในอุตสาหกรรมอาหาร ยา และอาหารฟังก์ชัน เพื่อตอบโจทย์การดูแลสุขภาพและการพัฒนาอย่างยั่งยืนในอนาคต

 

           Beta-glucan (β-glucan) is a polysaccharide or a type of soluble dietary fiber that is naturally found in the cell walls of yeast, microorganisms, mushrooms, algae, and cereal grains such as oats and barley. It possesses a characteristic molecular structure composed primarily of beta-1,3 (β-1,3) linkages with beta-1,6 (β-1,6) side chains, which contributes to its biological activity. Numerous studies have reported that β-glucan plays a significant role in stimulating and modulating immune system function, affecting both the innate and adaptive immune responses through interactions with specific receptors on immune cells. These interactions enhance host defense mechanisms against infections and inhibit the proliferation of cancer cells.

           In addition, β-glucan exhibits various health-promoting properties, including the reduction of blood glucose and cholesterol levels, anti-inflammatory activity, and antioxidant effects. Some of these benefits are associated with its ability to modulate the gut microbiota. As a prebiotic, β-glucan promotes the growth of beneficial microorganisms such as Bifidobacterium and Lactobacillus, thereby supporting gastrointestinal health and improving nutrient absorption. Owing to its diverse biological functions and technological properties, β-glucan has attracted considerable interest for applications in the food, pharmaceutical, and functional food industries, aligning with current trends in health promotion and sustainable development.