นมจากพืช ปะทะ นมวัว: ศึกชิงแชมป์เครื่องดื่มโปรตีนแห่งอนาคต Plant-based Milk vs. Cows Milk: Competition for the Future Champion of Protein Drinks

“นมจากพืช” ปะทะ “นมวัว”: ศึกชิงแชมป์เครื่องดื่มโปรตีนแห่งอนาคต
Plant-based Milk vs. Cow’s Milk: Competition for the Future Champion of Protein Drinks

By:  ณฐพร วิบูลกิจไพศาล
 Natapond Wiboonkitpisan
Food Innovation and Packaging Center (FIN)
Chiang Mai University
 
วรรณิภา สมผุด
Wunnipa Sompud
Assistant Manager Research and Development
Food Innovation and Packaging Center (FIN)
Chiang Mai University

ผศ.ดร. ชิตาพัณณ์ ใบงิ้ว
Asst. Prof. Shitapan Bai-Ngew, Ph.D.
Director
Food Innovation and Packaging Center (FIN)
Chiang Mai University
Agro-Industry Academic Council Association (AIAC)
fininfo.fin@gmail.com
 
            ท่ามกลางกระแสการดูแลสุขภาพและความใส่ใจต่อสิ่งแวดล้อมที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง “นมจากพืช” กำลังก้าวขึ้นมาเป็นเครื่องดื่มทางเลือกที่ได้รับความนิยมอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะผู้บริโภคที่ใส่ใจสุขภาพ ผู้ที่แพ้นมวัว ผู้ที่ต้องการลดการบริโภคผลิตภัณฑ์จากสัตว์ รวมถึงผู้ที่รับประทานมังสวิรัติ และผู้ที่มีภาวะไม่สามารถย่อยน้ำตาลแลคโตส ซึ่งพบได้ในประชากรมากกว่าร้อยละ 60

            ในมิติด้านโภชนาการ นมวัวและนมจากพืชยังคงมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจน โดยเฉพาะในด้านคุณภาพของโปรตีนและองค์ประกอบทางโภชนาการ นมวัวเป็นแหล่งโปรตีนจากสัตว์ที่มีคุณภาพสูง เนื่องจากมีกรดอะมิโนจำเป็นครบถ้วนในสัดส่วนที่เหมาะสมต่อความต้องการของร่างกาย ในขณะเดียวกัน นมจากพืชเป็นทางเลือกสำหรับผู้ที่ไม่สามารถย่อยแลคโตสหรือหลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์จากสัตว์ โดยมีจุดเด่นคือปราศจากแลคโตส ไม่มีคอเลสเตอรอล และนมจากพืชบางชนิดยังมีใยอาหารสูง อย่างไรก็ตาม ปริมาณและคุณภาพของโปรตีนในนมจากพืชจะแตกต่างกันตามชนิดของวัตถุดิบ เช่น นมถั่วเหลืองมีโปรตีนค่อนข้างสูงและมีกรดอะมิโนใกล้เคียงกับนมวัว ขณะที่นมอัลมอนด์และนมข้าวโอ๊ตมีโปรตีนต่ำกว่า โดยภาพรวมแล้วคุณภาพโปรตีนและปริมาณแคลเซียมในนมจากพืชยังต่ำกว่านมวัว

            ในภาพรวม นมวัวและนมจากพืชจึงไม่สามารถ “ทดแทนกันโดยสมบูรณ์” แต่กำลังพัฒนาไปสู่บทบาทที่แตกต่างกันในระบบอาหารยุคใหม่ โดยนมวัวยังคงเป็นแหล่งโปรตีนคุณภาพสูงตามธรรมชาติ ขณะที่นมจากพืชได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่องผ่านนวัตกรรมและเทคโนโลยีอาหาร เพื่อเพิ่มคุณค่าทางโภชนาการและตอบสนองต่อความต้องการของผู้บริโภคในอนาคต

            Amid growing health awareness and concern for environmental sustainability, plant-based milk has become an increasingly popular alternative to cow’s milk. It is especially suitable for consumers who are health-conscious, allergic to bovine milk, averse to animal-derived products, follow vegetarian diets, or are lactose intolerant – groups that together account for more than 60 percent of the total population.

            A significant nutritional gap between dairy and plant-based milk remains, particularly regarding protein quality and overall nutritional composition. Cow’s milk is considered a source of high-quality protein because it contains all essential amino acids in proportions suitable for human requirements. Meanwhile, plant-based milk serves as an alternative for individuals with lactose intolerance or those who wish to avoid animal-derived products. It is free from lactose and cholesterol, and some variants contain high levels of dietary fibre. However, the quantity and quality of protein may vary depending on the raw materials used. For example, soy milk has a relatively high protein content and an amino acid profile comparable to cow’s milk, whereas almond and oat milk provide lower amounts of protein. In general, the protein quality and calcium content in plant-based milk remain lower than in dairy milk.

            Overall, cow’s milk and plant-based milk cannot fully replace each other; instead, their development will follow different paths within the future food system. Cow’s milk is likely to remain a leading source of naturally occurring, high-quality protein, while plant-based milk will continue to evolve through advances in food innovation and technology, offering enhanced nutritional benefits and more effectively meeting the needs of future consumers.